محسن عباس نژاد
106
قرآن و طب ( فارسى )
از اين گروهاند : امام خمينى « 1 » و آية اللّه گلپايگانى « 2 » از مراجع معاصر و تعدادى از فقهاى اهل سنت . در اينكه علاوه بر شرط اجتناب از لمس و نگاه بيگانه ، آيا شرايط ديگرى براى اجراى اين قسم از بارورى پزشكى لازم است يا نه ، تعدادى از فقها و مجامع فقهى شرايط زير را هم لازم دانستهاند : 1 - علم زوجه به تزريق منى يا اسپرم شوهرش ، نه ديگران ؛ 2 - علم به عدم خلط يا تعويض منى ( اسپرم ) و تخمك با منى و تخمك ديگران ؛ 3 - وجود پزشكان عادل و مطمئن ؛ 4 - رقابت شديد ميان مراكز و اقدام كنندگان بارورى ؛ 5 - ظن پزشك بر دستيابى به نتايج مثبت از بارورى ؛ 6 - انجام عمليات بارورى نزد زوج به يكباره و از بين بردن بقيهى تخمكهاى بارور زوجين و 7 - وجود ضرورت يا حاجت ( مشقت و حرج ) جهت بارورى . « 3 » به نظر مىرسد پارهاى از شرايط فوق از شرايط اجرايىاند و رعايت آنها اگرچه لازم است ، اما در صورت رعايت نشدن ، در جواز اصل موضوع تأثير ندارند و در بعضى موارد ديگر ، مثل وجود ضرورت براى بارورى زوجين ، به عنوان شرط ماهوى به حساب نمىآيد ، زيرا در حالتهاى عادى و بدون وجود ضرورت ، مىتوان منى زوج را به وسيلهى ابزار پزشكى به رحم زن وارد نمود . اگر منظور از شرط ضرورت ، لزوم وجود آن در انجام تلقيح توسط بيگانه است تا كشف عورت مجوز شرعى پيدا كند ، ما هم با آن موافق هستيم . آيه : 223 موضوعات : مسائل فقهى پزشكى - بارورىهاى پزشكى - ديدگاههاى فقها و حقوقدانان پيرامون باردارىهاى پزشكى منبع : بارورىهاى پزشكى از ديدگاه فقه و حقوق صفحات : 119 تا 123 فقها و حقوقدانان اسلامى مجموع نظرها و ديدگاههاى فقها و حقوقدانان اسلامى را در چند گروه مىتوان دستهبندى كرد : 1 - معتقدان به جواز مطلق اصل بارورىهاى پزشكى در همهى انواع و اقسام آن : از اين گروهاند مقام معظم رهبرى آية اللّه خامنهاى ، آية اللّه سيد حسن طباطبايى قمى ، آية اللّه محمد يزدى و آية اللّه سيد محمد موسوى بجنوردى . استدلال اين گروه ، به طور خلاصه اين است كه دليل شرعى بر ممنوعيت آن وجود ندارد ، اگرچه در تلقيح اسپرم بيگانه و يا بارورى با آن ، احتياط را در ترك و پرهيز از محرمات را واجب مىدانند . در ميان فقهاى اهل سنت كسى كه معتقد به اين نظريه باشد يافت نشد . 2 - معتقدان به ممنوعيت مطلق اصل بارورىهاى پزشكى حتى اگر ضرورى باشد : از اين گروهاند آية اللّه ميلانى ( چنانكه از اطلاق كلامشان در استفتاى نقل شده از ايشان برمىآيد ) « 4 » و از فقهاى اهل سنت ،
--> ( 1 ) . امام خمينى ، تحرير الوسيله ج 2 ، ص 559 . ( 2 ) . محمد رضا گلپايگانى ، مجمع المسائل ، ج 2 ، ص 176 و 177 . ( 3 ) . هريك از شرايط فوق را تعدادى از فقهاى اهل سنت و برخى از فقهاى شيعه لازم الرعاية دانستهاند . براى مطالعهى بيشتر ر . ك : زياد احمد سلامه ، همان ، ص 90 - 93 ؛ محمد خالد منصور ، همان ، ص 88 ، و 89 ؛ مجلهى مجمع فقه اسلامى ، دورهى دوم ، عدد 2 ، جزء 1 ، ص 236 به بعد و دورهى سوم ، عدد 3 ، جزء 1 ، ص 450 ، به بعد ؛ الزين يعقوب الزبير ، همان ، ص 95 و محمد رضا موسوى گلپايگانى ، همان . . . . ( 4 ) . « از ظواهر آيات و روايات دربارهى لقاح اختيارى ( مصنوعى ) چيزى به نظر نرسيده است ، ولى از لحن الخطاب و